آیا ایران و آمریکا از دلفین‌های انتحاری و مین‌یاب در تنگه هرمز استفاده می‌کنند؟

پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در پاسخ به این سوال که آیا ایران ممکن است برای مقابله با نیروی دریایی آمریکا از دلفین‌ها استفاده کند یا خیر؟ گفت می‌تواند فقط در همین حد «تایید کند» که ایران دلفینی برای استفاده عملیاتی در اختیار ندارد، اما درباره اینکه آیا آمریکا «دلفین‌های انتحاری» دارد یا نه، از تایید یا تکذیب خودداری کرد.

آگهی

آگهی

نیروی دریایی آمریکا چندین دهه است که دلفین‌هایی را برای شناسایی و پیدا کردن مین‌های دریایی آموزش می‌دهد.

«بخش پستانداران دریایی» زیرمجموعه‌ای از «اداره اطلاعات، پایش و شناسایی» در «مرکز جنگ اطلاعات دریایی اقیانوس آرام» است. دلفین‌های این بخش دلفین‌های انتحاری نیستند، زیرا جان خود را برای انفجار مین‌ها فدا نمی‌کنند، بلکه ماموریت آن‌ها صرفا شناسایی است.

اسکات ساویتز، مهندس ارشد اندیشکده آمریکایی «رَند کورپوریشن» که پیش‌تر با بخش فرماندهی منحل شده «جنگ مین در نیروی دریایی آمریکا» همکاری داشته، به سی‌ان‌ان گفت: «ما از پستانداران دریایی برای کمک به شناسایی اشیای زیر آب و حفاظت از بنادر از طریق شناسایی نفوذگران استفاده می‌کنیم. و بنابراین این برنامه هیچ شباهتی به [روایت‌های تخیلی درباره دلفین‌های تهاجمی همچون فیلم] “روز دلفین” ندارد.»

دلفین‌های ایران

آمریکا تنها کشوری نیست که از دلفین‌ها در ماموریت‌های نظامی بهره می‌برد؛ روسیه سابقه استفاده از آن‌ها برای حفاظت از بنادر را دارد و طبق گزارش‌ها، ایران نیز در سال ۲۰۰۰ میلادی اقدام به خرید دلفین کرده بود.

هرچند که روزنامه وال‌استریت ژورنال ماه گذشته گزارش داده بود که ایران در حال بررسی استفاده از دلفین‌های حامل مین به‌عنوان روشی نوآورانه برای مقابله با تلاش‌های آمریکا جهت باز نگه داشتن تنگه است؛ اما با توجه به گذشت زمان، دلفین‌هایی که ایران در آن سال خریداری کرده بود احتمالا اکنون بسیار پیر هستند و دیگر برای ماموریت عملیاتی مناسب نیستند و نشانه‌ای از وجود برنامه فعالی برای دلفین‌ها در ایران دیده نمی‌شود.

مضافا اینکه سوالی که روز سه‌شنبه از وزیر جنگ آمریکا پرسیده شد در شرایطی مطرح شد که همچنان ابهام‌هایی درباره وضعیت آتش‌بس میان آمریکا و ایران وجود دارد؛ به‌ویژه پس از آنکه هم‌زمان با بالا گرفتن تنش‌ها در تنگه هرمز، دو طرف اقدام به تبادل آتش کردند.

سی‌ان‌ان پیش‌تر در ماه مارس گزارش داده بود که ایران روند مین‌گذاری در تنگه هرمز را آغاز کرده است. آقای هگست نیز در ماه آوریل هشدار داده بود که چنین اقدامی نقض توافق اولیه آتش‌بس به شمار می‌رود و ارتش آمریکا در صورت وقوع آن، «واکنش نشان خواهد داد.»

قابلیت ویژه دلفین‌ها و شیرهای دریایی

بخش دلفین‌های نیروی دریایی آمریکا از سال ۱۹۵۹ میلادی فعال است و آموزش دلفین‌های موسوم به «بینی‌بطری» و شیرهای دریایی کالیفرنیا برای شناسایی، علامت‌گذاری و بازیابی اشیای زیرآبی را دنبال می‌کند.

طبق وب‌سایت «برنامه پستانداران دریایی»، دلفین‌ها «پیشرفته‌ترین سامانه صوتی شناخته‌شده برای علم» را در اختیار دارند و حتی شهپادهای زیرآبی «قابل مقایسه با این حیوانات نیستند.»

این دلفین‌ها برای پیدا کردن مین‌های دریایی آموزش می‌بینند و پس از شناسایی، محل آن‌ها را علامت‌گذاری می‌کنند تا مین‌هایی که ممکن است امنیت کشتی‌های نظامی یا غیرنظامی و سرنشینان آن‌ها را تهدید کنند، شناسایی شوند.

طبق اعلام موزه زیرسطحی نیروی دریایی، دلفین در جریان مأموریت شناسایی معمولاً همراه با ۲ تا ۳ مربی در یک قایق کوچک حرکت می‌کند.

اگر حیوان چیزی پیدا کرده باشد، برای اعلام آن به پاروی جلوی قایق ضربه می‌زند و اگر چیزی پیدا نکرده باشد، به پاروی عقب ضربه می‌زند.

دلفین‌ها در نزدیکی مین‌هایی که شناسایی کرده‌اند «شناورهای علامت‌گذاری» رها می‌کنند تا غواصان بتوانند آن‌ها را پیدا کرده و خنثی کنند.

آیا دلفین ها در تنگه هرمز به کار گرفته شدند؟

ساویتز توضیح داد یکی از نکات مهم این برنامه آن است که دلفین‌ها و شیرهای دریایی هر بار که برای تمرین یا مأموریت به آب‌های آزاد می‌روند، این امکان را دارند که دیگر بازنگردند و برنامه را ترک کنند.

او توضیح داد: «این حیوانات با میل خود برمی‌گردند، چون هم غذای رایگان دریافت می‌کنند، هم از فعالیت‌هایی که برایشان شبیه بازی است، مثل پیدا کردن اشیا در کف دریا یا شناسایی فردی که به اسکله نزدیک می‌شود، لذت می‌برند و در عین حال از خطر شکارچیان نیز در امان هستند.»

ساویتز در ادامه گفت: «همیشه نگرانی‌ها و پرسش‌هایی درباره رفاه حیوانات مطرح است، اما این دلفین‌ها و شیرهای دریایی با وجود اینکه می‌توانند به حیات وحش بازگردند، خودشان تصمیم می‌گیرند در این برنامه باقی بمانند.»

سی‌ان‌ان به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که ارتش آمریکا از دلفین‌ها به‌عنوان بخشی از عملیات خود در تنگه هرمز استفاده نمی‌کند.

با وجود این توانمندی‌ها، دلفین‌ها معمولا در محیط‌های نبرد فعال مانند وضعیت کنونی تنگه هرمز به کار گرفته نمی‌شوند و بیشتر پس از پایان عملیات نظامی برای شناسایی مین‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند.

آقای ساویتز به‌طور مشخص به استقرار دلفین‌ها در سال ۲۰۰۳ میلادی برای شناسایی مین‌های احتمالی در مسیر بندر ام‌القصر عراق پس از تصرف جنوب عراق توسط آمریکا و متحدانش اشاره کرد.

او توضیح داد: «در آن مقطع، درگیری‌ها عملا پایان یافته بود و در نتیجه قرار نیست دلفین‌ها مسیر شما را برای میدان نبرد باز کنند.»