فواید شگفت‌انگیز خمیازه؛ وقتی جلوی خمیازه را می‌گیریم چه اتفاقی می‌افتد؟

پیش از این تصور می‌شد که خمیازه عمدتا برای تنظیم سطح اکسیژن تکامل یافته است. تئوری‌های جایگزین دیگری نیز پیشنهاد می‌کردند که هدف از خمیازه، ارسال سیگنال خستگی به سایر اعضای گونه است.

آگهی

آگهی

اما مطالعه جدید با استفاده از اسکن‌های ام‌آر‌آی فاش کرد که خمیازه کشیدن باعث سازماندهی مجدد جریان «مایع مغزی-نخاعی» به خارج از مغز می‌شود.

می‌دانیم که این مایع به دفع ضایعات و جابه‌جایی مواد شیمیایی کلیدی از مغز کمک می‌کند و از این طریق، تعادل فشار را حفظ کرده و از سلامت کلی این اندام پشتیبانی می‌نماید.

این مطالعه همچنین خاطرنشان می‌کند که هر فرد به شکلی متفاوت خمیازه می‌کشد.

در این پژوهش که در نشریه علمی «فیزیولوژی تنفسی و نوروبیولوژی» منتشر شده، آمده است: «به نظر می‌رسد خمیازه کشیدن یک رفتار بسیار انطباقی باشد و تحقیقات بیشتر در مورد اهمیت فیزیولوژیک آن می‌تواند ثمربخش باشد.»

خمیازه شامل حرکت هماهنگ فک، سر و گردن در یک الگوی ثابت و تکرارپذیر است. طبق این مطالعه، این حرکات بر جریان مایع مغزی-نخاعی در اطراف مغز و نخاع تأثیر می‌گذارد.

محققان در این پژوهش، چگونگی تأثیر خمیازه بر مسیرهای جریان مایع در نزدیکی ساقه مغز و بخش بالایی ستون فقرات ۲۲ شرکت‌کننده سالم را در مقایسه با حرکاتی نظیر تنفس عادی، تنفس عمیق و همچنین خمیازه‌های سرکوب‌شده سنجیدند.

یافته‌ها نشان داد که خمیازه در مقایسه با تنفس معمولی، جریان مایع مغزی-نخاعی را افزایش می‌دهد؛ امری که نشان‌دهنده یک «هدف فیزیولوژیک عملکردی» است و ثابت می‌کند خمیازه صرفاً یک نشانه اجتماعی برای نشان دادن خستگی نیست.

در حالی که به نظر می‌رسید تنفس عمیق نیز جریان مایع را افزایش می‌دهد، اما خمیازه به‌طور «مکررتر» با خروج مایع مغزی-نخاعی مرتبط بود. در مقابل، تنفس عمیق جریانی در جهت مخالف را نشان داد.

طبق این مطالعه، حتی «خمیازه مسری» نیز جریان قابل‌توجهی از مایع مغزی-نخاعی را در مرحله بازدم ایجاد کرد که در طول تنفس عمیق یا عادی مشاهده نمی‌شد.

محققان دریافتند که عملکرد عضلات در هر بار خمیازه کشیدنِ یک فرد تقریبا یکسان است؛ موضوعی که تایید می‌کند خمیازه یک حرکت غیرارادی است که توسط ساقه مغز کنترل می‌شود.

نکته قابل توجه این است که حتی خمیازه‌های سرکوب‌شده (خفه شده) نیز تقریبا به همان اندازه خمیازه‌های آزادانه طول کشیدند؛ به این معنی که تلاش برای جلوگیری از آن، تأثیری بر فرآیند زمینه‌ای نداشته است.

دانشمندان در توضیح این مطلب گفتند: «خمیازه پس از شروع، به عنوان یک توالی ساختاریافته پیش می‌رود که می‌توان آن را تا حدودی پنهان کرد، اما قطع کامل آن دشوار است.»

الگوی جریان مشاهده شده در این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که خمیازه بر انتقال مواد حل‌شونده و تبادل گرما در مغز تأثیر می‌گذارد.

در این مطالعه آمده است: «هم‌راستایی جریان مغزی-نخاعی و خون وریدی و افزایش جریان ورودی خون شریان کاروتید در هنگام خمیازه کشیدن می‌تواند تبادل گرما را بهینه کرده و به خنک شدن مغز کمک کند.»

دانشمندان می‌گویند در صورت تایید با مطالعات مغزی هدفمندتر، این یافته‌ها می‌تواند بینش‌های بیشتری درباره شرایطی که با اختلال در جریان مایع مغزی-نخاعی همراه هستند، مانند میگرن، ارائه دهد.