مارمولادا، کاهش یخ و پرمافراست شکننده‌تر: «دولومیت‌ها در رنج»

مارمولادا یخ از دست می‌دهد، کوه‌ها ناپایدارتر می‌شوند و آب در ارتفاع دیگر یک منبع تضمین‌شده نیست. این تصویری است که لگامبیِنته ونتو به مناسبت هفتمین دوره کارزار بین‌المللی کاروان یخچال‌ها ترسیم کرده است؛ کارزاری که از فرانسه آغاز می‌شود و بار دیگر نورافکن‌ها را بر دگرگونی هرچه سریع‌تر آلپ می‌تاباند.

آگهی

آگهی

تغییرات اقلیمی در دولومیتی دیگر فقط مسئله چشم‌انداز نیست. آنچه نگرانی‌برانگیز است پیامدهای زنجیره‌ای آن است: عقب‌نشینی یخچال‌ها، تخریب پرمافراست، افزایش ناپایداری دامنه‌ها و کاهش ذخایر آب که در طول تابستان در دسترس هستند.

مارمولادا، یخچالی هرچه شکننده‌تر

مارمولادا همراه با آدامِلو و مونته بیانکو برای لگامبیِنت یکی از نمونه‌های نمادین شکنندگی قوس آلپ به شمار می‌رود. زیر فشار در این هفته‌ها، این یخچال همچنان در حال از دست دادن جرم است.

یخ اکنون خاکستری به نظر می‌رسد و به‌طور عمیق توسط رودهای ناشی از ذوب شدن شیار خورده است، در حالی که پیرامون آن همچنان در حال کوچک شدن است. تصویری که به‌روشنی روایتگر دگرگونی‌ای است که سال‌به‌سال چهره کوه‌ها را تغییر می‌دهد.

داده‌های اقلیمی به ترسیم چشم‌اندازی به‌ویژه بحرانی کمک می‌کند. در ونتو، در ژوئن ۲۰۲۶، دماها بیش از ۳ درجه بالاتر از میانگین دوره ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ بوده است. در ژوئیه نیز گرما به‌ویژه در ارتفاعات بی‌سابقه بود و تراز صفر درجه حرارت از ۴ هزار متر فراتر رفت.

پرمافراست در حال ذوب شدن است و دامنه‌ها ناپایدارتر می‌شوند

آنچه نگرانی ایجاد می‌کند فقط از دست رفتن یخ نیست. گرم شدن ارتفاعات بالاتر پرمافراست را نیز در بر می‌گیرد؛ یعنی لایه خاکی که برای دوره‌های بسیار طولانی منجمد می‌ماند و به پایداری دامنه‌ها کمک می‌کند.

در پیتس بوئه، بنا بر گزارش آرپاو به‌روزشده تا ۳۱ ژوئیه، ضخامت لایه فعال از ۷٫۴ متر عمق فراتر رفته است. این عدد وضعیت دولومیتی‌های بلونو را مستقیما توصیف نمی‌کند، اما برای لگامبیِنت نشانه مهم پدیده‌ای است که باید به‌طور گسترده‌تری پایش شود.

این انجمن خواستار آن است که پایش به گروه‌های کوهستانی پِلمو، آنتِلاو، سوراپیس، چیوتا و توفانه نیز گسترش یابد، به‌ویژه با توجه به جداشدگی‌های اخیر ثبت‌شده در دیواره شمال‌غربی پِلمو.

به گفته لگامبیِنت و بر پایه داده‌های موجود، استان بلونو هر سال با ۱۵۰ تا ۲۰۰ ریزش و لغزش زمین روبه‌رو می‌شود. رقمی که ابعاد فشاری را نشان می‌دهد که دامنه‌ها زیر آن قرار دارند.

مسئله آب هم هست

بحران یخچال‌ها فقط به خود کوه‌ها مربوط نمی‌شود. عقب‌نشینی یخ ممکن است بر دسترس بودن آب در ماه‌های تابستان نیز اثر بگذارد و سفره‌های زیرزمینی و مخازن آبی را درگیر کند.

پناهگاه‌های آلپی نیز از این وضعیت آسیب می‌بینند. لگامبیِنت توضیح می‌دهد که آب در ارتفاع دیگر نمی‌تواند منبعی بدیهی و تضمین‌شده تلقی شود. به همین دلیل استان بلونو و کای ونتو پروتکل مشخصی را برای مقابله با مسئله دسترسی به آب در این پناهگاه‌ها آغاز کرده‌اند.

این یکی از کم‌پیداترین اما عینی‌ترین پیامدهای دگرگونی اقلیم آلپ است: کوه دستخوش تغییر می‌شود و همراه با آن شرایط برای کسانی که در کوه زندگی می‌کنند، به آن رفت‌وآمد دارند و در آن کار می‌کنند نیز تغییر می‌کند.

«دولومیتی فقط یک پس‌زمینه کارت‌پستالی نیست»

در برابر این چشم‌انداز، لگامبیِنته ونتو از منطقه ونتو می‌خواهد تصویب راهبرد منطقه‌ای سازگاری با تغییرات اقلیمی را که از سال ۲۰۲۱ آغاز شده اما هنوز در انتظار طی مراحل نهایی است، تسریع کند.

فابیو تولیو، سخنگوی کاروان یخچال‌ها برای ونتو، تاکید می‌کند: «دولومیتیِ ونتو فقط یک پس‌زمینه کارت‌پستالی نیست، بلکه سامانه‌ای زنده است که سریع‌تر از آنچه برنامه‌ریزی عمومی بتواند به پای آن برسد، تغییر می‌کند».

پیام این کارزار بنابراین روشن است: تماشای یخی که ناپدید می‌شود کافی نیست. باید دامنه‌ها را پایش کرد، پیامدها بر دسترسی به آب را پیش‌بینی کرد و کوه‌ها را برای رویارویی با اقلیمی که همین حالا در حال تغییر است آماده کرد.

در این معنا، مارمولادا بسیار بیش از یک یخچال در حال عقب‌نشینی است؛ یکی از آشکارترین نشانه‌های سرعت تغییر محیط آلپ به شمار می‌رود.