این تنشها تقریبا همه صادرات از طریق تنگه راهبردی هرمز را مختل کرده است؛ مسیری که در شرایط عادی حدود ۲۰ درصد از نفت مبادلهشده جهان از آن عبور میکند.
آگهیآگهیدر سال پیش از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، قیمت سوخت در جایگاهها در بیشتر کشورهای اتحادیه اروپا روندی کاهشی داشت، اما شوک ناشی از محاصره باعث جهش شدید قیمتها شده است.
افزایش قیمت سوخت در اروپا چقدر بوده است؟
پاسخ این پرسش را دادههای یورواستات نشان میدهد که اختلاف قیمتها بین فوریه و مارس ۲۰۲۶ را بررسی کرده است.
پس از آغاز جنگ اسرائيل و آمریکا علیه ایران در ۲۸ فوریه، قیمت سوخت در سطح اتحادیه اروپا به طور متوسط حدود ۱۳.۵ درصد افزایش یافت.
بیشترین افزایش قیمت در لتونی و سوئد ثبت شد؛ جایی که قیمت سوخت در فاصله فوریه تا مارس بیش از ۲۰ درصد رشد کرد.
در این میان، رانندگان خودروهای دیزلی بیشترین فشار را متحمل شدند و اکنون نزدیک به ۱۹.۱ درصد بیشتر از قبل برای سوخت هزینه میکنند، در حالی که این افزایش برای خودروهای بنزینی حدود ۱۰.۶ درصد بوده است.
بنزین یا گازوئیل؛ کدام کشورها بیشترین افزایش را تجربه کردند؟
رانندگان دیزلی در جمهوری چک و سوئد با افزایشهایی حدود ۲۷.۶ درصد بیشترین فشار را تجربه کردهاند. پس از آن استونی با ۲۶.۸ درصد، لتونی با ۲۵.۴ درصد، بلژیک با ۲۵.۲ درصد و هلند با ۲۵.۱ درصد قرار دارند.
در سایر کشورهای اتحادیه اروپا نیز قیمت گازوئیل بیش از ۱۰ درصد افزایش یافته، به جز اسلوونی با ۲.۹ درصد و اسلواکی و مجارستان که هر دو حدود ۷ درصد افزایش داشتهاند.
در مورد بنزین نیز رانندگان در بلژیک، سوئد، اتریش و جمهوری چک حدود ۱۵ درصد بیشتر هزینه میکنند، در حالی که در اسلوونی، اسلواکی، مجارستان و همچنین ایتالیا، افزایش قیمت کمتر از ۵ درصد بوده است.
مقایسه سالانه؛ آیا بریتانیا بیشتر آسیب دیده است؟
به طور کلی، فشار افزایش قیمت در بریتانیا حتی شدیدتر بوده است.
بر اساس دادههای وزارت امنیت انرژی بریتانیا و گزارش «فیول واچ»، قیمت گازوئیل در مارس ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۲۶ درصد افزایش یافته، در حالی که قیمت بنزین حدود ۱۱ درصد رشد کرده است. در مجموع، افزایش قیمت سوخت در این کشور نزدیک به ۱۹ درصد بوده است.
در میان کشورهای اتحادیه اروپا، آلمان بیشترین افزایش سالانه را تجربه کرده و قیمتها در این کشور ۱۹.۸ درصد رشد داشته است. رومانی نیز افزایش مشابهی در حدود ۱۹.۶ درصد را ثبت کرده است.
تنها دو کشور در اتحادیه اروپا کاهش قیمت را تجربه کردهاند: مجارستان با کاهش ۲.۷ درصد و اسلوونی با کاهش ۵.۹ درصد.
دلیل این موضوع به سیاستهای کنترل قیمت در این کشورها بازمیگردد؛ بهطوری که اسلوونی قیمت سوخت را بهجز در بزرگراهها محدود کرده است.
آیا دولتها میتوانند قیمتها را کنترل کنند؟
کارشناسان میگویند ادامه سیاستهای کنترل قیمت به شرایط بازار جهانی نفت بستگی دارد.
به گفته یوزه دامیان، استاد اقتصاد بینالملل دانشگاه لیوبلیانا، قیمتها بر اساس شاخصهای بازار مدیترانه تعیین میشود و این مدل هر هفته بهروزرسانی میشود.
او هشدار میدهد اگر تنگه هرمز برای مدت طولانی بسته بماند و قیمت نفت برنت افزایش یابد، قیمتهای مرجع نیز بالا خواهد رفت و در چنین شرایطی هیچ مدلی نمیتواند قیمتها را پایین نگه دارد.
در همین حال، انتظار میرود اتحادیه اروپا در هفته آینده مقرراتی را اعلام کند تا به کشورهای عضو اجازه دهد با انعطاف بیشتر در ارائه کمکهای دولتی، فشار اقتصادی بر مصرفکنندگان را کاهش دهند، در حالی که جنگ همچنان ادامه دارد.
استانبولیم